Πέμπτη
08.12.2022

Το μέλλον του χρήματος ανήκει στο Bitcoin, στα CBDCs ή στα stablecoins;

Το χρήμα, ένα από τα μεγαλύτερα και πιο ανθεκτικά δημιουργήματα της ανθρωπότητας, βρίσκεται και πάλι στο χείλος μιας ιστορικής μεταμόρφωσης. Αφού εξελίχθηκε επί χιλιετίες από κοχύλια σε πήλινες ταμπλέτες, πολύτιμα μέταλλα και στη συνέχεια σε χαρτονομίσματα και τραπεζικούς λογαριασμούς, το χρήμα κάνει ακόμα ένα μεγάλο άλμα προς τα εμπρός: γίνεται εντελώς ψηφιακό.

Άρθρο του Alex Tapscot στο περιοδικό Fortune

Υπάρχουν τρεις κορυφαίοι διεκδικητές για το μέλλον του χρήματος – ένα κεντρικό θέμα της επερχόμενης εκδήλωσης του Ινστιτούτου Ερευνών Blockchain, W3B και Blockchain World. Ο πρώτος είναι τα δημόσια κρυπτονομίσματα όπως το Bitcoin, το οποίο σχεδιάστηκε εξαρχής για να είναι ένα «peer-to-peer ηλεκτρονικό σύστημα μετρητών» – με άλλα λόγια, ψηφιακά μετρητά. Ο δεύτερος είναι τα ιδιωτικά εκδοθέντα ψηφιακά δολάρια, που υποστηρίζονται από δολάρια ή κάποια άλλη εξασφάλιση. Αυτά τα σταθερά νομίσματα σήμερα υποστηρίζονται ως επί το πλείστον σε αναλογία 1:1 με το δολάριο ΗΠΑ, αλλά θα μπορούσαν να σχεδιαστούν με σταθερή ισοτιμία έναντι ενός «καλαθιού» νομισμάτων, όπως το άτυχο πρότζεκτ Libra του Facebook. Ο τρίτος είναι τα ψηφιακά νομίσματα της κεντρικής τράπεζας, γνωστά και ως CBDC, που δημιουργούνται από κυβερνήσεις και κεντρικές τράπεζες. Το καθένα από αυτά τα μέσα είναι ριζικά διαφορετικό ως προς τη σύνθεση και τον πιθανό αντίκτυπο.

«Η μεγάλη πλειονότητα των ανθρώπων του Μεσαίωνα δεν είδε ποτέ χρήματα σε όλη τους τη ζωή», είπε ο James Burnham, διάσημος διανοούμενος και ιστορικός του 20ου αιώνα, για τη φεουδαρχική οικονομία, η οποία βασιζόταν στη γεωργία και στην ανταλλακτική οικονομία. Ο καπιταλισμός άλλαξε τον ρόλο του χρήματος από απλό μέσο ανταλλαγής (ένας βολικός τρόπος ανταλλαγής αγαθών όταν η ανταλλαγή δεν ήταν επιλογή), σε κεφάλαιο γενικότερα – κάτι που από τη φύση του θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για να κερδίσει κάποιος περισσότερα χρήματα επενδύοντας σε φυσικά μέσα όπως εργοστάσια, δανείζοντας σε επιχειρηματίες και ούτω καθεξής.

Όπως και στην αρχαιότητα, τα πολύτιμα μέταλλα όπως ο χρυσός χρησίμευαν ως βάση για το χρήμα κατά την πρώιμη βιομηχανική εποχή του καπιταλισμού. Τα χρήματα, σύμφωνα με τον Τζον Λοκ, ήταν κάτι που οι άνθρωποι «θα έπαιρναν με αμοιβαία συναίνεση ως αντάλλαγμα για τα πραγματικά χρήσιμα, αλλά φθαρτά στηρίγματα της ζωής». Με άλλα λόγια, ο χρυσός είναι χρήσιμος ως «αποθήκη» αξίας και μέσο ανταλλαγής επειδή δεν είναι «πραγματικά χρήσιμος». Ο εξέχων ρόλος του χρυσού ως χρήματος άρχισε να μειώνεται στα τέλη του 19ου αιώνα, ξεκινώντας από τον εμφύλιο πόλεμο των ΗΠΑ, όταν η ομοσπονδιακή κυβέρνηση εξέδωσε χαρτονομίσματα που υποστηρίζονταν μόνο από την πίστη στην ίδια την κυβέρνηση. Τελείωσε έναν αιώνα αργότερα, όταν ο πρόεδρος Ρίτσαρντ Νίξον έκλεισε τελικά το «χρυσό παράθυρο» και τερμάτισε τη διεθνή μετατρεψιμότητα του δολαρίου ΗΠΑ σε χρυσό. Σήμερα, τα νομίσματα μεταβάλλονται το ένα έναντι του άλλου και εκδίδονται από κυβερνητικό νόμισμα fiat.

Εάν ο χρυσός ήταν η βάση για την πρώιμη βιομηχανική εποχή και το νόμισμα fiat η βάση για τη σύγχρονη παγκοσμιοποιημένη οικονομία μας, τότε κάποια μορφή ψηφιακού χρήματος θα αποτελέσει τη βάση για την ψηφιακή οικονομία. Για ακόμα μια φορά, βρισκόμαστε στο χείλος μιας άλλης εποχικής αλλαγής στο χρήμα. Ποια όμως θα πετύχει;

Το Bitcoin ήταν μια αξιοσημείωτη ιστορία επιτυχίας. Αξίζει σχεδόν μισό δισεκατομμύριο δολάρια και χρησιμοποιείται παντού ως αποθήκη αξίας και μέσο ανταλλαγής, και υπήρξε σανίδα σωτηρίας για τους εξω-τραπεζικούς χρήστες που μπορούν να απολαύσουν την αστάθειά του. Δεν ελέγχεται, γεγονός που το καθιστά αγαπημένο των μαχητών της ελευθερίας καθώς και των ομάδων του alt-right. Είναι επίσης ενεργοβόρο και ασταθές, όπως ο χρυσός και άλλα εμπορεύματα. Πιθανότατα θα γίνει πιο σημαντικό ως αποθήκη αξίας, αλλά υπολείπεται ως μέσο ανταλλαγής.

Τα CBDC διαφημίζονται από τις κυβερνήσεις και τους κεντρικούς τραπεζίτες ως μια καλύτερη εναλλακτική που μπορεί να κάνει την οικονομία πιο περιεκτική, να μειώσει την αστάθεια και να βελτιώσει την ανταπόκριση των κεντρικών τραπεζών στις κρίσεις. Αλλά οι υποστηρικτές των CBDC πρέπει να απαντήσουν σε ορισμένα δύσκολα ερωτήματα. Για παράδειγμα, πώς ακριβώς προστατεύουμε τα δικαιώματα απορρήτου όταν η κυβέρνηση μπορεί να δει σε πραγματικό χρόνο πώς δαπανάται κάθε δολάριο σε μια οικονομία; Λόγω του ανησυχητικού αντίκτυπου στις πολιτικές ελευθερίες, τα CBDC είναι πιθανό να βρουν μεγαλύτερη επιτυχία σε αυταρχικά καθεστώτα όπως η Κίνα παρά στις ΗΠΑ ή τον Καναδά, όπου αναμένω ότι θα αντιμετωπίσουν σκληρή αντίσταση από ορισμένους.

Αυτό μας φέρνει στον τελικό υποψήφιο για το χρήμα του μέλλοντος: τα stablecoins. Ένας συνδυασμός CBDC και κρυπτονομισμάτων όπως το Bitcoin, είναι ψηφιακά περιουσιακά στοιχεία που εκδίδονται από εταιρείες που υποστηρίζονται από νομίσματα fiat που διατηρούνται σε χρηματοπιστωτικά ιδρύματα. Οι κορυφαίες εκδόσεις, USDC και USDT, αξίζουν συνολικά περισσότερα από 100 δισεκατομμύρια δολάρια. Η προσπάθεια του Facebook για ένα stablecoin, το Libra, βασίστηκε αρχικά σε ένα καλάθι περιουσιακών στοιχείων. Αυτό αντιμετωπίστηκε με σκληρή αντίσταση από την κυβέρνηση των ΗΠΑ, η οποία το κατέστρεψε ως πιθανή απειλή για το σύστημα του δολαρίου – μια προειδοποιητική ιστορία για κάθε εταιρεία που προσπαθεί να επανεφεύρει τα χρήματα.

Υπάρχουν επίσης συνθετικά «αποκεντρωμένα» stablecoins, τα οποία υποστηρίζονται από περιουσιακά στοιχεία που διατηρούνται σε έξυπνα συμβόλαια (όπως ένα λογισμικό με τραπεζικό λογαριασμό). Το DAI είναι ένα παράδειγμα, αν και είναι ακόμη κάπως συγκεντρωτικό, καθώς μεγάλο μέρος των εξασφαλίσεών του είναι σε USDC και τώρα σε αμερικανικά κρατικά ομόλογα. Ένα αποκεντρωμένο stablecoin είναι η σύνθεση ιδιωτικών χρημάτων και δημόσιων κρυπτονομισμάτων. Είναι συνδεδεμένο με το δολάριο ΗΠΑ, αλλά δεν χρειάζεται κάποια άδεια και δεν βασίζεται σε τρίτους για να λειτουργήσει. Είναι δύσκολο να τεθεί εκτός λειτουργίας και είναι δωρεάν στη χρήση από οποιονδήποτε. Αν και με μικρή κεφαλαιοποίηση σε σύγκριση με άλλα (το εξέχον DAI αξίζει περίπου 6 δισεκατομμύρια δολάρια), τα stablecoins αποτελούν το σύνορο των χρημάτων και θα πρέπει όλοι να δώσουμε προσοχή. Διαισθητικά, θα μπορούσε κανείς να υποθέσει ότι η αποκεντρωμένη ψηφιακή οικονομία του Web3 θα πρέπει να υιοθετήσει αυτά τα είδη αποκεντρωμένων χρημάτων, αλλά σε αυτό το σημείο φαίνεται ότι τα κεντρικά σταθερά νομίσματα όπως το USDC έχουν την προσαρμοστικότητα στην αγορά προϊόντων και το πλεονέκτημα της πρώτης κίνησης.

Πηγή: Fortune.com